رييس فدراسيون كوهنوردي معتقد است كه دوستداران طبيعت بايد مانع شهرك‌سازي‌هاي غيركارشناسي در كوه‌هاي شمال تهران شوند.

خبرگزاري ميراث‌فرهنگي ـ گردشگري ورزشي ـ صادق آقاجاني بيش از سه دوره مديريت فدراسيون كوهنوردي را برعهده دارد. او در اين مدت توانسته برنامه‌هاي مختلفي از جمله صعود به قله اورست را اجرا كند. در چند سال گذشته هم كه بودجه كافي براي توسعه صعودهاي فني نداشته، پروژه‌هايي از جمله ساخت قرارگاه در علم‌كوه و دماوند را در سر مي‌پرورانده، آن هم براي رونق كوهنوردي در ميان جوانان. برخي معتقدند اين پروژه‌ها بيش از رونق كوهنوردي، محيط ‌كوهستان را با خطر نابودي مواجه مي‌كند و حتي كوهنوردي فني را زير سوال مي‌برد. در اين مورد با او گپ زده‌ايم.
 
* ملاك فدراسيون در ساخت مجموعه‌هاي كوهنوردي چيست؟
ــ بايد نيازها و ضرورت‌ها بررسي و مورد توجه قرار گيرند تا آنچه را كه بايد به‌دست آوريم. بايد ديد نياز بشري اكنون چيست و بعد هم تلاش كنيم تا مشكلات را به حداقل ممكن برسانيم.
 
* يعني ساخت اين مجموعه‌ها نياز كوهنوردان است؟
ــ بحث توسعه به شكل پايدار هميشه دنبال ‌شده است، يعني تمام زمينه‌ها بايد سنجيده شود. ما مشكلي براي اينكه مردم‌مان به كوه بروند و از طبيعت استفاده كنند، نداريم. كساني كه نگران طبيعت هستند بايد مانع شهرك‌سازي در كوه‌هاي شمال تهران كه غيراصولي، غيركارشناسي و غيرضروري است، شوند. اين‌ها بيايند‌ از تخريبي كه با معدن‌كاوي نصيب محيط كوهستان مي‌شود جلوگيري كنند. نمي‌توانيم به نسل جوانمان كه بزرگترين جامعه جوان دنيا محسوب مي‌شود، بگوييم كه به كوه نرود، بلكه بايد با ايجاد زيرساخت‌ها شرايط رشد را فراهم كرد، البته قبول دارم كه در بخش حفاظت از محيط زيست، فرهنگ‌سازي جدي انجام نشده است.
 
*آموزش حفاظت از محيط زيست و بحث‌هاي فرهنگي را چه كسي بر عهده دارد؟ آيا فدراسيون نمي‌تواند بخشي از آن ‌را كه به محيط كوهستان مربوط مي‌شود، تقبل كند؟

رييس فدراسيون كوهنوردي:نامه‌اي كه فدراسيون به يك وزارتخانه يا سازمان دولتي بنويسد، تاثيرات زيادي خواهد داشت.

ــ علاقه‌مندان به طبيعت بايد اين‌ كار را بكنند و به فرهنگ‌سازي بپردازند. ما هم در طراحي سازه‌هاي خود اين موضوع را دنبال مي‌كنيم، اين موضوع خود مي‌تواند فرهنگ‌سازي داشته باشد. اين موضوع حتي در تمام بخش‌هاي مختلف آموزش كوهنوردي هم دنبال مي‌شود، يعني حفاظت از كوهستان يكي از موارد آموزش‌هاي كوهنوردي به علاقه‌مندان است، اما اين موضوع توجه بيشتري را مي‌طلبد.
 
* آيا از گروه‌هاي غير دولتي كه در بخش حفاظت از محيط كوهستان فعال هستند از طرف فدراسيون حمايت مي‌شوند؟ اين موضوع زماني اهميت بيشتري دارد كه طرف حساب، سازمان‌هاي دولتي هستند.
ــ بله. فدراسيون از اين گروه‌ها حمايت مي‌كند، اما نبايد فراموش كرد هر حركتي در كشور راه‌هاي خاص خود را دارد. در بخش حفاظت از محيط‌زيست هم فدراسيون تنها عامل نيست، وزارت صنايع مجوز معدن كاوي را مي‌دهد، سازمان محيط زيست حفاظت از طبيعت را بر عهده دارد و سازمان جنگل‌ها هم همين‌طور. در واقع هر يك از اين بخش‌ها تشكيلات خاص خودشان را دارند كه ده‌ها برابر سازمان تربيت‌بدني بودجه دارند. به اين ترتيب طرف حاميان محيط كوهستان اين سازمان‌ها هستند، نه فدراسيون كه توسعه كوهنوردي را دنبال مي‌كند.
 
* يعني N.G.O ها با اين سازمان‌ها برخورد كنند؟
ــ N.G.O ها حق برخورد ندارند. اين بخش تنها وظيفه ارشادي و فرهنگ‌سازي دارد. براي اينكه موضوعي لايحه شود بايد از ده‌ها مرحله عبور كند تا به عنوان مصوبه مجلس، مستند شود. هر كاري غير از اين براي حفاظت از محيط زيست هم اتلاف انرژي است. سازمان‌هاي غيردولتي بايد از اين راه‌ها عبور كنند. فدراسيون هم كمك مي‌كند و قطعا نامه‌اي كه فدراسيون به يك وزارتخانه يا سازمان دولتي بنويسد، تاثيرات زيادي خواهد داشت.

آقاجاني: بيش از شش دهه است كه مردم شب‌ها در بارگاه سوم مي‌خوابند و صبح‌ها براي صعود به قله ادامه مسير مي‌دهند.

 
*اما نبايد فراموش كرد بخشي از اين تخريب محيط‌زيست از كوهنورداني ناشي مي‌شود كه شايد فرهنگ اين ورزش را چندان رعايت نمي‌كنند. آيا شما قبول داريد كوه‌هايي كه مورد توجه مردم است، از لحاظ محيط‌زيستي سامان يافته نيستند؟
ــ خير! كوه‌هاي ما آسيب جدي نديده‌اند. اين شهرها هستند كه وضعيت مناسبي ندارند. به طور مثال در شهر جديد پرديس، زباله‌ها به شكل فاجعه باري در داخل شهر سوزانده مي‌شوند. فاجعه محيط‌زيستي در محدوده‌ كوهپيمايي شمال تهران و كوهنوردي عمومي نيست، خوب است با چشمان باز به اين مسايل نگاه كرد و راه‌هاي اصولي را بشناسيم و برويم.
 
*در نهايت آيا شما تاكيد داريد كه برنامه‌اي كه از سوي فدراسيون براي ساخت مكان‌هاي اقامتي و پناهگا‌هها دنبال مي‌شود باعث تخريب محيط زيست نمي‌شود؟
ــ تمام سعي و تلاشمان اين است. اين موضوع هم اكنون در زير ساخت‌ها و مديريت بهره‌برداري دنبال مي‌شود و اگر اين رويه مديريتي دنبال شود، سعي خواهد شد اين موضوع ادامه يابد. اين حرف كه ساخت پناهگاه در بارگاه سوم، كوهنوردي فني را زير سوال مي‌برد، بسيار غلط است، زيرا بيش از شش دهه است كه مردم شب‌ها در اين منطقه مي خوابند و صبح‌ها براي صعود به قله ادامه مسير مي‌دهند. از نظر اصول كوهنوردي هم اين منطقه بهترين مكان براي ساخت پناهگاه است. نبايد فراموش كرد اگر به كوه رفتن خوب است، كساني كه به كوه مي‌رفتند و به محيط كوهستان علاقه پيدا مي‌كنند بايد ديگران را هم تشويق به كوه رفتن كنند. بايد اشكلات را رفع كنند تا زمينه توسعه پايدار فراهم شود.
حسين سلطان‌زاده