اصول سرپرستي
« در ماموريتهاي جستجو و نجات »


دكتر ابوالفضل جوادي

« زمستان هشتاد و چهار »

« اصول راهبري »

 

•اهميت در برنامه هاي ورزشي و ماموريتهاي نجات :

 

•تعريف سرپرست :

تعيين سرپرست از بيرون و درون :

 

« وظايف سرپرست »

•هدف راهبر : اجراي بي خطر و موفقيت آميز ماموريت

•تجربه ، آمادگي و مهارتهاي ضروري راهبر

•قدرت داوري و حس همكاري سرپرست

•وظايف مهم سرپرست :

 ايمني ، برنامه ريزي ، ‌راهنمايي ، آموزش ، مربيگري ، آغازگري ، تصميم گيري ،‌ حفظ محيط

« ايمني »

 

نخستين اولويت ؛ حفظ ايمني اعضا

 

اطمينان از كافي بودن توان ، تجربه و تجهيزات اعضا

 

اطمينان از مناسب و بي خطر بودن مسير

 

توجه به نشانه هاي هشدار دهنده

 

اطلاع رساني بموقع در وضعيتهاي دشوار و خطرناك

 

« برنامه ريزي »

 

هدف : حضور تيم در زمان مناسب و با تجهيزات متناسب در مكان مطلوب

 

لزوم توجه و دقت سرپرست به جزئيات كار

 

مسئوليت راهبر در قبال اقدامات مربوط به برنامه ريزي

 

برنامه ريزي : فرايندي پيوسته تا پايان ماموريت

 

« راهنمايي »

 

•ارائه رهنمودهاي ضروري ،‌ يكي از وظايف راهبر است .

 

پيدايش « حس راهبري »‌ نياز به گذشت زمان دارد .

 

سرپرست بايد واجد مجموعه اي از مهارتهاي ضروري باشد:

 

     ابزار شناسي : جهت يابي ، كمكهاي نخستين ، سازماندهي   ، هواشناسي و ....

 

« آموزش »

 

•آموزش ، بخشي از كار سرپرستي است .

 

•چگونگي آموزش ، به نوع ماموريت بستگي دارد .

 

•لزوم توجه به دستپاچگي اعضاي تازه كار در شرايط بحراني

 

•ارائه الگوي عملي ، از شيوه هاي موثر آموزش است .

 

ضرورت برخورد فوري با رفتار نادرست در شرايط وي‍ژه

 

« تربيت »

 

•تفاوت مهم آموزگار و مربي !

 

•ايجاد اعتماد به نفس در كارآموز ، از وظايف مربي است .

 

•كاربرد شيوه هاي مناسب براي ايجاد اعتماد به خود

 

اعتماد به نفس ،‌ موجب اجراي بهتر و سريعتر ما موريت مي شود .

 

« آغازگري »

 

موفقيت هر ماموريت در گرو زنجيره اي از تصميم- گيريهاست .

 

ترتيب زماني تصميمها از خود تصميمها مهمتر است !

راهبر بايد در زمان مناسب ، موضوع مناسب را در دستور كار قرار دهد .

سرپرست آغازگر روند تصميم گيري در گروه است .

 

« تصميم گيري نهايي »

 

خوبيها و بديهاي بحث و گفتگو :

 

احتمال تصميم گيري گروهي نادرست يا خطرناك در شرايط ويژه

 

اختيارات ويژه راهبر در موقعيتهاي بحث انگيز

 

•همواره تصميم گيري نهايي با راهبر است .

« حفظ محيط زيست »

 

•نقش سرپرست در جلوگيري از تخريب محيط

 

•گزينش شيوه هايي با كمترين آسيب زيست محيطي

•نمونه هايي از رفتارهاي رايج آسيب رسان

وظيفه راهبر : تذكر و جلوگيري

 

« شيوه هاي راهبري »

1) سرپرستي متمركز بر هدف :

 

•تاكيد بر ساختارها و فرايندها

 

•توجه به تصميم گيري و هدايت ديگران

 

2) سرپرستي متمركز بر روابط :

•برقراري ارتباط عميق با اعضا

 

•تاكيد بر همكاري و حمايت متقابل

ضرورت برقراري تعادل بين دو شيوه و دستيابي به يك شيوه راهبري شخصي 

« رهنمودهايي براي سرپرستان »

•پرهيز از خود محوري و توجه به مصالح گروه

•خودداري از تبعيض در برقراري ارتباط با اعضا

•پرهيز از تظاهر و نمايشگري

داشتن روحيه طنز پرداز و خلق و خوي شاداب

 

« سرپرستي در بحران »

•تبديل هدف « نجات » به هدف « بقا »

•تغيير وظايف راهبر و اهميت زمان

•سرپرست نبايد درگير كارهاي اجرايي شود .

 

                                                                     .........

 سه قانون اصلي نجات :

 

 1) ايمني نجاتگران ، پيش از نجات آسيب ديدگان

 

 2) سرعت در عين خونسردي و آرامش

 

 3) بهره گيري از روشهاي آشنا و تمرين شده

 

                                                                          .......... 

 

•براي پرهيز از مشكلات ، بايد همواره انتظار آنها را داشت !

•جمله « چه مي شود اگر ..... ؟ » راهگشاي سرپرست در رويارويي با شرايط بحراني است .

 

•سرپرست همواره يك مرحله از گروه خود جلوتر است .

تفاوت ذاتي كار نجات با امداد رساني عمومي :

 

« سازماندهي »

 

•پيچيدگي فرايند كاوش و نجات

 

•لزوم توجه به اطلاعات ، تجهيزات و توانايي افراد

•ضرورت شناخت آب و هوا و شرايط اقليمي منطقه

 

اهميت مديريت زمان و توجه به خود كفايي گروه

« گردآوري اطلاعات »

•برنامه ريزي براي تامين اطلاعات ضروري ، كار راهبر است .

 

•از همه منابع كسب اطلاعات بايد بهره گرفت .

•قضاوت و تصميم گيري نهايي درباره اطلاعات

 

•محدوديتها و مقدمات ورود به مناطق ويژه

•تشكيل تيم پيشرو جهت اكتشاف و گردآوري اطلاعات

 

« تجهيزات »

•تصميم گيري در مورد تجهيزات شخصي و همگاني با راهبر است .

•تعيين مسئول تجهيزات در گروههاي بزرگ نجات

•تقسيم مناسب تجهيزات همگاني ميان اعضا

•ايجاد حاشيه ايمني متناسب از نظر تجهيزات

راهبر بايد تجهيزات خود را حداقل دوبار كنترل كند .

« توان گروه »

 

•توانايي گروه يعني قدرت انجام ماموريت و مقابله با مشكلات پيش بيني نشده

 

•توانايي وابسته به مهارت هاي فني ،‌ آمادگي جسمي ، تركيب گروه و تجهيزات آن است .

 

•همكاري و هماهنگي اعضا و كيفيت سرپرستي نيز بر توانايي گروه مؤثر است .

 

ميزان توانايي گروه به تناسب دشواري ماموريت آن تعيين مي شود .

« تشكيل گروه »

 

•در مورد تركيب گروه ، راهبر بايد به دو پرسش اساسي پاسخ دهد :

1) چه كسي بايد برود ؟

 

2) چند نفر بايد بروند ؟

تقسيم متناسب اعضاي گروه به دسته هاي كوچكتر

 

« مديريت زمان »

•اهميت حياتي زمان ، بويژه در شرايط بحراني

 

•مديريت زمان ، همواره به معني تسريع در حركت گروه نيست !

 

•تهيه جدول زمان بندي ماموريت ، به عهده راهبر است.

•تعيين حاشيه ايمني و زمان بازگشت .

 

ضرورت فاصله گذاري زماني ميان دو ماموريت

« خود كفايي »

•براي اجراي يك ماموريت چقدر آمادگي و تجهيزات لازم است ؟

•لزوم برقراري توازن ميان ايمني و موفقيت گروه

•گروه بايد حداقل منابع لازم براي ايمني و موفقيت را همراه ببرد

 

•ضرورت ارائه يك نسخه از كليه اطلاعات ماموريت به فرد مسئول

 

•اهميت تجهيز گروه به سيستمهاي ارتباطي كارآمد و مؤثر به عنوان مكمل خود كفايي

 

 

« اقدامات ضمن ماموريت »

•كنترل نهايي منابع گروه ، پيش از آغاز ماموريت

 

•يكنواختي حركت و هماهنگي با كندروترين عضو گروه

•توقفهاي متناوب برنامه ريزي شده براي پرهيز از استراحت اجباري

•راهكارهاي جلوگيري از فروپاشي گروه

ضرورت تعيين « پاك كننده » از ميان اعضاي با تجربه

 

« از نجاتگر تا راهبر »

•هر گروهي در شرايط بحراني به اعضاي كهنه كار خود متوسل مي شود .

•براي نجاتگران با تجربه ، راهبري اجتناب ناپذير است .

•براي راهبر شدن ، بايد با راهبران توانا همكاري كرد .

 

سرپرست بايد به كل ماموريت و همه اعضاي گروه بينديشد . 

 

                                                                ........ 

•وظيه دو گانه هر نجاتگر :

1) بهبود يكپارچگي و حس همكاري در گروه

2) كمك به پيشروي بي خطر گروه به سوي هدف 

 

 چك ليست

 

سازماندهي و راهبري گروه  

پيش از ماموريت

 ü  تحقيق در مورد منطقه و مسير :

  نقشه ها ، كروكيها و كتابهاي راهنما را مطالعه كنيد .

 

 با كساني كه با منطقه و مسير مورد نظر آشنايي دارند گفتگو كنيد .

سطح فني و مشكلات مسير را تعيين كنيد .

 

مهارتهاي فني و ميزان آمادگي مورد نياز را برآورد كنيد

 

مناسبترين تعداد اعضاي گروه را تعيين نماييد .

ü  تعيين تجهيزات مورد نياز :

تجهيزات شخصي ( پوشاك ، غذا ، كلاه ايمني ، ... ) را فهرست كنيد .

تجهيزات  همگاني  ( چادر ، طناب ، چراغ خوراكپزي ، ابزار نجات ، ... ) را تعيين نماييد .

 

ü  تعيين چگونگي تهيه و حمل تجهيزات همگاني :

ü  تحقيق در مورد چگونگي دست يابي به منطقه :

 

اطمينان از باز بودن راههاي ورود به منطقه

 

كسب اطلاع از وضع مسيرهاي پياده روي

ü  تدوين جدول زمان بندي ماموريت :

 

مسافت يا زمان حركت با خودرو را برآورد كنيد .

 

مسافت يا زمان پياده روي تا مبداء ماموريت را تخمين بزنيد .

 

زمان رسيدن به مقصد و اجراي ماموريت را پيش بيني كنيد .

 

زمان لازم براي بازگشت به خودروها را برآورد نماييد .

 

از پيش بيني وضع هوا و شرايط بارندگي ، ريزش بهمن و ... آگاه شويد .

 

يك نسخه از جدول فوق را در اختيار يك فرد مسئول قرار دهيد .

 

در مسير منطقه

ü  كنترل مجدد وضع هوا و شرايط اقليمي منطقه :

 

ü  كنترل نهايي تجهيزات :

 

از كامل بودن تجهيزات شخصي هر عضو مطمئن شويد .

 

تجهيزات همگاني را مجدداً كنترل نماييد .

لوازم همگاني را طوري توزيع كنيد كه بار همه اعضا يكسان باشد .

 

نجاتگران را در مورد برنامه كار توجيه نماييد .

 

 ضمن ماموريت

ü  اعضا را در كنار هم نگه داريد و براي تجمع در زمانها يا مكانهاي معين با آنها قرار بگذاريد .

 

ü  كرده ها ( افراد هم طناب )‌ را معين نماييد .

 

ü  يك زمان بازگشت براي همه كرده ها ( و افراد ) تعيين كنيد .

ü  مسير كرده ها يا تيمهاي تجسس را طوري تعيين كنيد كه همواره با هم ارتباط داشته باشند .

 

در بازگشت  

ü  يك پاك كننده براي گردآوري افراد عقب مانده تعيين نماييد .

 

ü  بطور متناوب بايستيد و همه اعضا را جمع كنيد .

 

ü  پيش از رسيدن همه اعضا و روشن شدن همه خودروها ، منطقه را ترك نكنيد .